top of page

Đại học Cambridge - cuộc hẹn với một miền thanh xuân

Writer: Athena
Athena
8 hours ago
8 min read

Người ta bảo sinh viên Cambridge thở dài mỗi khi bước qua cây cầu có mái che bắc ngang dòng sông Cam, vì phía bên kia là phòng thi của St John’s College. Tôi không biết lời đồn ấy sinh ra từ đời nào, nhưng tôi sẵn lòng tin nó như người ta tin vào những điều đẹp đẽ. Sự thật thì khô khan hơn: Bridge of Sighs (Cầu Than Thở) được dựng năm 1831, mượn tên cây cầu nổi tiếng ở Venice, nơi tương truyền những tù nhân từng ngoái nhìn lần cuối ra thế giới tự do. Một bên là tiếng thở dài của kẻ sắp mất tự do, bên kia là tiếng thở dài của cậu sinh viên chưa ôn xong bài. Hai tiếng thở ấy cách nhau cả một thế giới, vậy mà Cambridge nhẹ nhàng gom chúng về dưới cùng một cái tên.


Tôi đến Cambridge khi đã quá tuổi thanh xuân. Vậy mà nơi này vẫn trả lại cho tôi một thứ tuổi trẻ nào đó, không phải của riêng mình mà của cả nhân loại.



Đại học này bắt đầu từ năm 1209, khi một nhóm học giả rời Oxford sau những xung đột với dân thị trấn và dừng chân bên một khúc sông miền đông nước Anh. Hơn tám thế kỷ sau, những người trẻ vẫn nối nhau đi qua các cổng đá ấy, mang theo cùng một nỗi háo hức lẫn nỗi lo sợ: sợ mình chưa đủ giỏi, sợ thời gian trôi nhanh hơn trang sách. Ở đây, lịch sử không nằm yên sau tấm kính. Nó hiện diện nơi những người trẻ đạp xe trên phố King’s Parade, tay còn cầm dở ly cà phê; nơi những tràng cười ầm lên trước cửa quán rượu; và đôi khi là một sinh viên khoác áo choàng đen trên đường tới bữa tối formal hay buổi thi.


Hãy bắt đầu từ dòng sông, vì không hiểu sông Cam thì không hiểu được Cambridge.


Tên gọi cổ của khúc sông này là Granta, và thị trấn từng được gọi là Grantabrycge, "cây cầu bắc qua sông Granta". Về sau cái tên bị mài mòn dần thành Cambridge, rồi người ta lại lấy tên thị trấn đặt ngược cho dòng sông: sông Cam. Tôi thích chi tiết ấy - một dòng sông mang tên đứa con của chính mình, như người mẹ chấp nhận cái tên con đặt cho bà.


Đoạn sông đẹp nhất là the Backs, dải bãi cỏ và vườn sau của các college ngả mình xuống mặt nước. Với tôi, đó là nơi khiến người ta tự nhiên đi chậm lại. Không khí ở đây gợi cho người ta cảm giác của "một thời để yêu, một thời để nhớ". Mùa thu biến cảnh sắc nơi đây thành một bức tranh vẽ bằng những gam màu sâu lắng nhất: vàng mật ong, nâu hổ phách, xanh thẫm và những vệt đỏ cuối mùa. Những tán cây soi bóng xuống mặt nước, những chiếc thuyền nhỏ lướt qua dưới nhịp cầu, phía xa là những công trình đã chứng kiến bao thế hệ sinh viên trưởng thành.



Thiên nhiên và kiến trúc ở đây không tranh nhau sự chú ý. Những tòa nhà cổ không lấn át dòng sông, những khoảng xanh không làm lu mờ vẻ đẹp của những công trình hàng trăm năm tuổi. Tất cả cùng tồn tại trong một sự hài hòa gần như tự nhiên, như thể thành phố được hình thành không chỉ bởi bàn tay của những kiến trúc sư, mà còn bởi trí tưởng tượng và tình yêu của rất nhiều thế hệ dành cho nơi này.


Từ cầu Than Thở, nếu đi ngược dòng về phía nam, bạn sẽ gặp Trinity, nơi Newton từng sống và làm việc, rồi Clare Bridge, cây cầu cổ nhất còn lại bắc qua sông, dựng khoảng năm 1640. Tiếp nữa là King’s College, và xa hơn một chút là Mathematical Bridge (Cầu Toán học) của Queens’ College. Người hướng dẫn du lịch nào cũng kể rằng Newton dựng cây cầu ấy mà không cần dùng đến cái đinh nào. Câu chuyện nghe thật đẹp nhưng không chính xác, vì cầu được dựng năm 1749, hơn hai mươi năm sau khi Newton qua đời. Tôi không thấy phiền lòng vì câu chuyện bịa ấy. Một nơi sinh ra được những huyền thoại như vậy thì chắc chắn đã được yêu thích rất nhiều.



Trên sông Cam, những chiếc thuyền punting trôi chậm rãi. Người chèo thuyền đứng phía sau, dùng cây sào dài đẩy thuyền qua làn nước, đưa du khách đi dưới những nhịp cầu cổ. Tôi có cảm giác mình đang bước vào một thước phim có tuổi đời hàng thế kỷ, nơi thời gian không ngừng chuyển động nhưng chẳng bao giờ cần phải vội vàng. Có những đôi bạn trẻ ngồi trên thuyền trò chuyện, những nhóm sinh viên đi dọc bờ cỏ, những người khách phương xa như tôi dừng lại để ngắm nhìn. Mỗi người có một lý do để đến đây, nhưng ai cũng muốn giữ cho mình một chút gì đó từ khung cảnh này.


Tôi vẫn nghĩ tuổi trẻ là lúc chúng ta cởi mở nhất, khi cái đầu còn chưa đóng khung, khi người ta dám đứng chênh vênh trên một chiếc thuyền mỏng và tin rằng mình sẽ không ngã. Cambridge nuôi những bộ óc lớn ngay bên một dòng nước hiền như thế, như thể hiểu rằng trí tuệ cần cả cái nghiêm cẩn của thư viện lẫn cái vô tư của tuổi thanh xuân.


Từ nóc nhà thờ Great St Mary’s, tôi mới cảm nhận rõ quy mô của một thành phố đại học đã trở thành biểu tượng thế giới. Những tháp chuông nhô lên giữa miền đất phẳng, xen giữa những khoảng cây xanh và những con phố nhỏ. Năm 1793, giai điệu chuông Westminster Quarters, về sau vang lên từ Big Ben ở London, được viết cho chiếc đồng hồ mới của chính ngôi nhà thờ này: một giai điệu rời Cambridge từ hơn hai thế kỷ trước và đi khắp thế giới. Tôi nghĩ đến biết bao con người đã học tập, nghiên cứu, tranh luận và sáng tạo ở nơi này; những tư tưởng từng sinh ra trong các căn phòng nhỏ rồi vượt khỏi những bức tường cổ để đi vào thế giới rộng lớn.



Có lẽ vì thế mà tôi đặc biệt xúc động khi bước vào King’s College Chapel. Không gian bên trong nhà nguyện mang một vẻ đẹp khác hẳn những gì tôi đã nhìn thấy bên ngoài. Những ô kính màu khổng lồ, phần lớn được làm trong khoảng 1515-1531, khiến ánh sáng dường như cũng trở thành một phần của nghệ thuật. Tôi đã đứng thật lâu trước những ô kính ấy. Có những tác phẩm được tạo nên từ bàn tay con người qua nhiều thế hệ, nhưng khi hoàn thành, chúng dường như vượt khỏi thời gian của những người đã làm ra chúng. Một vẻ đẹp như thế không chỉ cần kỹ thuật, mà còn cần lòng kiên nhẫn, niềm tin và một tình yêu đủ lớn để con người dành cả đời cho điều mình theo đuổi.



Vua Henry VI đặt viên đá đầu tiên cho nhà nguyện này vào năm 1446, và công trình mất gần bảy mươi năm mới hoàn thành, qua nhiều triều vua và cả cuộc Chiến tranh Hoa Hồng. Mái vòm hình quạt bằng đá bên trong là một trong những kỳ tích của kiến trúc Gothic Anh. Chiều 24 tháng 12 hằng năm, dàn hợp xướng của trường hát trong lễ Nine Lessons and Carols, được tổ chức từ năm 1918 và phát thanh từ năm 1928, đến nay vẫn là một phần của mùa Giáng sinh ở nước Anh.


Tôi không theo đạo, nhưng ngồi trong khoảng tĩnh lặng ấy, nghe tiếng giọng nam cao của một cậu bé mười ba tuổi bay lên dưới mái đá, tôi hiểu vì sao người ta xây một công trình qua bảy mươi năm. Có những thứ chỉ có thể làm bằng niềm tin vào một tương lai có khi dài hơn cả đời người. Giáo dục, theo nghĩa sâu nhất, cũng như thế.


Ở khoảng sân Great Court của Trinity College, nơi có chiếc đài phun nước giữa sân, vẫn còn truyền thống chạy quanh sân trong lúc đồng hồ điểm mười hai tiếng, một thử thách mà người ta nói chỉ những người rất nhanh mới hoàn thành được. Tôi chưa từng thử, và tôi không hối tiếc. Tôi dành thời gian ấy để băng qua lối nhỏ sang Nevile’s Court, đứng nhìn thư viện Wren, công trình do Christopher Wren thiết kế và hoàn thành vào cuối thế kỷ XVII, và nghĩ về những cuốn sách đã sống lâu hơn biết bao thế hệ người đọc chúng.


Nhưng tôi không muốn Cambridge hiện lên như một nơi chỉ toàn danh nhân.


Phải, ở đây có Newton, có Darwin của Christ’s College, có Hawking ở Gonville and Caius. Ở quán The Eagle, tương truyền năm 1953 Crick và Watson bước vào và tuyên bố họ đã tìm ra "bí mật của sự sống". Cấu trúc xoắn kép DNA được dựng nên ở Cavendish Laboratory gần đó, từ những dữ liệu tia X của Rosalind Franklin, người không làm việc ở Cambridge và nhiều năm sau mới được nhắc tới xứng đáng. Tôi muốn nhớ rằng cánh cửa ấy từng đóng với rất nhiều người. Girton College, trường đại học nữ đầu tiên của Cambridge, được thành lập năm 1869 và Newnham năm 1871, nhưng phải đến năm 1948 phụ nữ mới được cấp bằng chính thức như nam giới. Một nơi vĩ đại vẫn có thể từng bảo thủ một cách đáng xấu hổ, và tôi nghĩ yêu một nơi là phải nhìn được cả hai điều ấy.


Tôi cũng không tin vào việc thần tượng hoá "tinh hoa". Điều làm tôi cảm động ở Đại học Cambridge không phải là những cái tên lớn, mà là vô số những người trẻ vô danh đã từng thức khuya ở đây, lo âu về một bài luận, yêu một người không yêu mình, rồi bước ra khỏi cổng trường với một thứ gì đó vừa mất đi vừa có được. Chính những người ấy mới làm nên tuổi thanh xuân của nơi này.


Rupert Brooke, nhà thơ trẻ của King’s College, viết The Old Vicarage, Grantchester năm 1912 khi ở Berlin, nhớ về một nước Anh có chiếc đồng hồ nhà thờ dừng lại lúc ba giờ kém mười. Ông mất ở tuổi hai mươi bảy trên đường ra mặt trận. Một nhà thơ khác, Từ Chí Ma của Trung Hoa, từng học một năm tại King’s rồi viết bài Tái biệt Khang Kiều năm 1928, chỉ là một lời chào nhẹ như áng mây. Cả hai đều rời Cambridge, và cả hai đều không thật sự rời đi.


Tôi nghĩ đó là bí mật của những nơi như thế. Cambridge không giữ chân ai, nhưng nó ở lại trong người ta như một khúc sông ngầm. Nhiều năm sau, giữa một thành phố ồn ào nào đó, bạn nghe thấy tiếng nước chạm vào thân thuyền và biết rằng mình từng trẻ, từng tin, từng thật lòng.


Rồi tôi sẽ rời Cambridge như bao người khách khác đã đến và đi. Những chiếc thuyền vẫn tiếp tục xuôi dòng Cam, những nhịp cầu vẫn nối hai bờ, những giảng đường vẫn đón những thế hệ sinh viên mới. Mùa thu sẽ qua, những chiếc lá sẽ rụng xuống, mùa đông sẽ đến rồi mùa xuân lại trở về. Thành phố sẽ tiếp tục cuộc sống của mình, bình thản và bền bỉ như đã từng qua nhiều thế kỷ.



Còn tôi mang theo một Cambridge của riêng mình: những buổi chiều bên dòng sông, những mái nhà cổ nhìn từ trên cao, những con đường ngập sắc thu, những ô kính màu rực rỡ trong nhà nguyện và một cảm giác rất khó gọi tên khi nhận ra tuổi trẻ vẫn đang hiện diện đâu đó trong tâm hồn mình.



Tôi chợt nghĩ, cuộc đời thật rộng lượng khi vẫn dành cho chúng ta những cuộc gặp gỡ như thế. Một vùng đất ta chưa từng sống có thể đánh thức những ký ức ta tưởng đã ngủ yên. Và một chuyến đi, dù bắt đầu bằng công việc, vẫn có thể trở thành hành trình khám phá những miền sâu kín nhất trong chính con người mình.


Có lẽ thanh xuân không nằm lại ở một độ tuổi nào cả. Nó vẫn đi cùng ta, trong những điều ta còn yêu, những chân trời ta vẫn muốn chạm tới và niềm háo hức chưa bao giờ cạn trước một con đường mới.

Comments


QECT2571.JPG

About Me

As an author and senior translator, I love writing and reading books. I also love traveling, photography, cooking, gardening, and home decor. Please join my site as friends and enjoy life together.

 

Read More

 

© 2020 by tranbichnga.com

Join My Mailing List

Thanks for submitting!

  • White Facebook Icon
bottom of page